1
van 6
Multimediaverhaal
Lees verder

Is geluid ons
nieuwe
zwerfafval?

Irritant of niet?
Zet hier je geluid aan
Je ervaart dit verhaal het beste met geluid.
Gebruik een koptelefoon.
Je ervaart dit verhaal het beste met geluid. Gebruik een koptelefoon.
7 minuten
Een trein die langsrijdt, een telefoon die overgaat, een toeterende auto en een knallende klopboor. Echt stil is het in Nederland vrijwel nergens meer. Op sommige plekken is het geluidsniveau zelfs zo hoog dat het de leefbaarheid aantast. Dat het ziek maakt en zelfs doodt. Wat is er eigenlijk toegestaan als het gaat om geluid? En wie bepaalt dat?

1. Vluchten voor geluid

‘Mijn geduld raakt op’

Iedereen heeft weleens last van geluidsoverlast. Sommige mensen hebben echter continu vervelende geluiden om zich heen. Geluid van een opstijgend vliegtuig, of gesuis van een snelweg bijvoorbeeld. Zo iemand is Nel van Leeuwen, zij woont onder de aanvliegroute van Schiphol.
Beluister geluidsfragment
Duur: 51 seconden
“Ik woon al 42 jaar in Aalsmeer. In het huis waar mijn man is geboren. Ons huis ligt vlak bij de Aalsmeerbaan van Schiphol. Iedere paar minuten vertrekt of landt er wel een vliegtuig. Ze vliegen zo laag over ons huis heen dat je de passagiers ziet zitten. Een aantal jaar geleden heeft Schiphol alle huizen rond de Aalsmeerbaan geïsoleerd tegen geluid, waardoor het met overlast binnenshuis best meevalt. Maar buiten zitten is gewoon niet leuk meer.

We hebben een prachtige tuin waarin we rustig van ons pensioen willen genieten. Maar door de herrie gaat dat simpelweg niet. Afgelopen jaar was ik ondanks het prachtige weer meer binnen dan buiten. Als er een vliegtuig overvliegt overstemt dat alles. De herrie is zo intens dat we serieus overwogen om te verhuizen. Maar mijn man is in dit huis geboren, dus we gaan niet zomaar weg. Nu denken we erover onze caravan ergens een heel seizoen neer te zetten, zodat we kunnen vluchten voor het geluid. Ik wil niet weer een hele zomer in huis doorbrengen.”

2. Geluidsvisualisatie

Hoe ziet de overlast van geluid eruit?

Geluidsoverlast. Je hoort het wel maar je ziet het niet. Althans, niet zonder hulp van techniek. Geluid is namelijk goed te visualiseren. Kijk nog eens goed naar het draaiende beeld bovenaan dit artikel. Wat is dat in hemelsnaam? Dat draaiende object is een 3D-visualisatie van geluid. Niet de Derde Symfonie van Beethoven, maar een brommer die door de bossen rijdt. Een visualisatie maakt de impact van overlast duidelijk zichtbaar. Zoals het effect van het geluid van een opstijgend vliegtuig op de woning van Nel van Leeuwen in Aalsmeer.

3. De specialist

Wetten en regels

Oké, geluidsoverlast heeft dus impact op leefbaarheid. Dat is misschien niet superverrassend. Juist daarom moeten er duidelijke wetten en regels wat betreft geluidsoverlast zijn. Wanneer maakt iets écht te veel herrie? En wat zijn de regels als het om geluidsoverlast gaat?
Voor vliegvelden gelden er alleen wetten in bepaalde gebieden. Geluidsoverlast veroorzaakt door buren is niet wettelijk vastgelegd. Voor godshuizen gelden ook geen landelijke regels. De Wet geluidshinder stamt uit 1979. Auto’s mogen meer lawaai maken dan vliegtuigen. ’s Nachts mag de geluidsbelasting niet zo hoog zijn als overdag.

Meten of berekenen?

Om al deze geluidsregels te handhaven zijn een hoop metingen nodig, zou je denken. Toch wordt geluid over het algemeen berekend, niet gemeten. Ten eerste omdat het onmogelijk is om overal meetapparatuur te plaatsen. Maar vooral omdat geluid altijd anders klinkt. Erik Roelofsen, directeur van de Nederlandse Stichting Geluidshinder, vertelt hoe geluid berekend wordt.

"Gemeten geluid is vrijwel nooit hetzelfde. De richting van de wind kan de sterkte op een bepaalde plek enorm doen verschillen. En de wind is slechts een van de vele factoren. Berekenen is wel consistent. Omdat je wetten alleen op strakke cijfers kunt baseren, is berekenen de eerlijkste manier om een vast geluidsniveau te bepalen. Met een berekening boots je de werkelijkheid als het ware na. De hoogte van een vliegtuig, omgevingsfactoren, gemiddelde weersomstandigheden, snelheid en belading worden in de berekening meegenomen. Hiermee wordt een jaargemiddelde geluidsbelasting uitgerekend. Waarom een jaargemiddelde? Het kan dat er meer verkeer is in september dan in juni. Dat houdt in dat er in september een hogere geluidsemissie is dan in juni. Om die verschillen recht te trekken wordt er uitgegaan van een gemiddelde. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu toetst met enige regelmaat aan de hand van metingen of de berekeningen kloppen."

4. Het effect

Effect op gezondheid

Mocht je de pech hebben dat je in een gebied woont met veel lawaai, wat heeft dat dan voor effect op je gezondheid? Psychisch, maar ook fysiek? Fred Woudenberg, Hoofd Leefomgeving van de GGD Amsterdam, vertelt over de grootste nadelen van het wonen in herrie.
Lees verder
Eén toeterende brommer heeft natuurlijk geen effect op je gezondheid. Maar bij aanhoudende geluidshinder is het effect wel degelijk merkbaar.

5. De stiltegoeroe

Stilte

In een klein, druk landje is het goed zoeken naar plekken waar het écht stil is. Het stiltebankje in Maarn is zo’n plek. Tenminste, dat zegt men. Stiltegoeroe Thom Breukel vertelt ons waar je in Nederland nog een moment rust aan je kop vindt in een dag gevuld met geluid.
Lees verder
Hoe stil is het bij jou in de buurt eigenlijk? Waar kun jij nog genieten van oorverdovende stilte? Vind jouw rustpunt op onze stiltekaart.
De stiltekaart in dit artikel is gebaseerd op eigen analyse van meerdere bestaande datasets met geluidsbronnen en is een weergave van de gebieden in Nederland met de grootste kans op stilte.